Egzamin maturalny 2012 - tematy prezentacji z języka polskego
I. LITERATURA
- Topos domu w literaturze wybranej epoki (epok). Zbadaj sposób jego przedstawienia.
- Człowiek współczesny wobec dzieł literatury staropolskiej. Rozważ zagadnienie, odwołując się do opinii autorytetów kulturalnych i dzieł kontynuujących wątki staropolskie.
- Jakie miejsce w świecie proponują człowiekowi twórcy staropolscy? Dokonaj analizy porównawczej wybranych przykładów.
- Przedstaw różne koncepcje tragizmu w dramacie antycznym i Szekspirowskim – na wybranych przykładach.
- Przedstaw sposób kreacji wizerunku ukochanej w literaturze romantyzmu (lub wybranej epoki).
- Omów funkcje scenerii w literaturze romantycznej, analizując wybrane przykłady.
- Dokonaj analizy różnych ujęć Sarmatyzmu w literaturze baroku i oświecenia.
- Przeanalizuj różne funkcje komizmu w utworach wybranej epoki.
- Porównaj sposób widzenia własnego narodu przez twórców literatury polskiej. Rozwiń zagadnienie dokonując analizy wybranych dzieł romantyzmu i Młodej Polski.
- Porównaj sposób kreacji obrazów Rosji i Rosjan w literaturze romantycznej i współczesnej na wybranych przykładach.
- Motywy franciszkańskie w literaturze Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego. Zinterpretuj analizowane przykłady.
- Przemiany etosu rycerskiego. Porównaj wybrane przykłady z literatury antycznej i współczesnej.
- Omów funkcje ironii w literaturze współczesnej. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
- Autoironia w literaturze dwóch wybranych epok. Porównaj funkcje tego zabiegu literackiego.
- Skonfrontuj kryteria oceny człowieka w utworach romantycznych i pozytywistycznych.
- Odnosząc się do standardów wymagań edukacyjnych, zaproponuj utwory z literatury najnowszej jako uzupełnienie kanonu lekturowego. Wybór uzasadnij.
- Porównaj różne funkcje paraboli w literaturze. Dokonaj interpretacji wybranych utworów.
- Sposób kreacji postaci Żyda w literaturze różnych epok. Dokonaj interpretacji utworów z dwóch różnych epok.
- Różnorodność ujęcia motywu pożegnania w literaturze wybranych epok. Zinterpretuj wybrane przykłady.
- Biografia artysty jako tworzywo literackie. Porównaj wybrane utwory. Zbadaj różnorodność ujęć w wybranych utworach z dwóch epok literackich.
- Przejawy idei historiozoficznych w dramacie romantycznym. Dokonaj analizy wybranych utworów.
- Zbadaj funkcje satyry jako sposobu charakteryzowania środowisk w literaturze oświecenia i (lub) Młodej Polski.
- Bunt młodych przeciwko tradycji w literaturze dziewiętnastego i dwudziestego wieku. Omów na wybranych przykładach.
- Porównaj różne sposoby przedstawiania motywu dorastania w literaturze. Odwołaj się do utworów z wybranej epoki (epok).
- Sposób kreacji postaci inteligentna w literaturze Młodej Polski i dwudziestolecia międzywojennego (lub współczesnej). Dokonaj analizy wybranych utworów.
- Ukaż kontynuację i ewolucję gatunków literackich wywodzących się z tradycji antycznej.
- Literatura wybranej epoki wobec przeszłości narodowej. Dokonaj analizy wybranych utworów.
- Motywy dzieciństwa w twórczości dowolnego poety lub prozaika. Zinterpretuj wybrane przykłady.
- Porównaj różne koncepcje odrodzenia ojczyzny w literaturze wybranych epok. Omów na wybranych przykładach.
- Powieść dla młodzieży – przedstaw historię kształtowania się gatunku do II wojny światowej i omów jego funkcje.
- Rekonstrukcja kodeksu moralnego – w bajkach i fraszkach. Omów na wybranych przykładach, odwołując się przede wszystkim do tekstów współczesnych.
- Kreacja dziecka jako bohatera literackiego do 1939 roku. Zinterpretuj ujęcia motywu na wybranych przykładach.
- Wyjaśnij funkcję motta w utworze literackim. Odwołaj się do wybranych przykładów.
- Sposoby obrazowania ładu świata w literaturze wybranych epok. Rozwiń temat, odwołując się do wybranych tekstów.
- Kariery polityczne i awanse społeczne. Dokonaj porównania ujęcia tego problemu w twórczości różnych autorów.
- Różnorodne ujęcia motywu młodości w twórczości dowolnego prozaika lub poety. Zinterpretuj wybrane przykłady.
- Różne kreacje kobiety w literaturze współczesnej. Omów i zinterpretuj ujęcia motywu na wybranych przykładach.
- Sposób ukazywania Warszawy i jej okolic w literaturze współczesnej. Omów na dowolnych przykładach.
- Wybrane kierunki z filozofii powojennej i ich odzwierciedlenie we współczesnej literaturze. Przedstaw zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.
- Funkcje maski i paraboli w literaturze, czyli o sposobach kontaktu pisarza z czytelnikami. Zbadaj zagadnienie, odwołując się do wybranych tekstów.
- Sposoby kreacji postaci artysty w literaturze XIX i XX w. Dokonaj analizy porównawczej wybranych utworów.
- Porównaj różne sposoby ukazywania kobiety w literaturze polskiej (na wybranych przykładach).
- Ukaż wybrane motywy antyczne jako źródło inspiracji twórców staropolskich i XX wieku. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
- Ukaż sposoby walki z sarmatyzmem i cudzoziemszczyzną w literaturze z XVII i XVIII wieku – na wybranych przykładach.
- Skonfrontuj różne wizerunki Polaka proponowane przez twórców XVII i XVIII wieku – na wybranych przykładach.
- Rozum, natura i kultura – zinterpretuj pojęcia za pomocą przykładów z literatury pięknej i filozofii.
- Postać szatana w literaturze. Omów funkcjonowanie motywu, odwołując się do utworów z wybranych epok.
- Wpływ twórczości romantyków na postawę bohaterów innych epok literackich – zinterpretuj zagadnienie na wybranych przykładach.
- Przedstaw funkcje motywu szlacheckiego dworku w literaturze XIX i XX wieku. Odwołaj się do wybranych przykładów.
- Porównaj dwa modele dramatu młodopolskiego na wybranych przykładach.
- Przedstaw różne ujęcia tematyki wiejskiej (na wybranych przykładach dawnych lub współczesnych).
- Oceń postawy wybranych bohaterów wobec życia i świata – na przykładzie utworów literackich z przełomu XIX i XX wieku.
- Między urodą a brzydotą świata – ukaż rolę kontrastu w twórczości wybranego pisarza (na przykład Żeromskiego).
- Oceń różne typy powieści XX wieku z punktu widzenia nowatorstwa formalnego (albo tematycznego).
- Bohaterowie w konflikcie ze sobą i światem. Zinterpretuj motyw odwołuj się do twórczości wybranych pisarzy.
- Rynek i gospodarka w literaturze. Zaprezentuj wybrane utwory literackie, w których prawa rynku gospodarczego mają wpływ na kreację bohatera (bohaterów) i świata przedstawionego.
- Krajobraz jako motyw literacki – przedstaw jego funkcjonowanie w twórczości pisarzy różnych epok.
- Człowiek i jego zmaganie się z losem w literaturze XX wieku – rozważ zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów.
- Scharakteryzuj różne postawy wobec doświadczeń wojenno – okupacyjnych w poezji polskiej (na wybranych przykładach).
- Ukaż dramat skazanych i ocalonych w poezji i prozie pokolenia Kolumbów w wybranych utworach.
- Zaprezentuj różne formy pisania o wojnie. Odwołaj się do wiedzy o gatunkach literackich.
- Przedstaw – na wybranych przykładach z odmiennych epok – losy jednostki uwikłanej w historię.
- Moralni i niemoralni. Oceń postawy wybranych bohaterów literackich z XIX i XX wieku.
- Przedstaw, znane literaturze, wartości, jakie należy przekazać następnym pokoleniom jako najcenniejsze dziedzictwo. Swoje rozważania zilustruj odpowiednimi przykładami.
- Zinterpretuj motyw przemijającego świata w utworach epickich dwu wybranych epok. Rozważ zagadnienie na przykładach.
- Tragizm człowieka uwikłanego w swój czas historyczny. Rozważ problem na przykładzie literatury współczesnej.
- Portret psychologiczny człowieka w sytuacji zagrożenia. Zinterpretuj wybrane przykłady z literatury współczesnej.
- Literatura współczesna wobec kryzysu kultury europejskiej. Rozważ problem, analizując wybrane dzieła.
- Funkcje motywu teatru i aktora wybranych dziełach literackich. Omów na przykładach.
- Omów funkcje obrazów przyrody i opisów architektury w wybranych dziełach literackich.
- Różne sposoby funkcjonowania tradycji homeryckiej w literaturze polskiej. Omów na wybranych przykładach.
- Mistrzowie i uczniowie wśród twórców literatury. Przedstaw, ujawniające się dziełach, związki między ich twórczością.
- Różnorodne ujęcia motywu utopii w wybranych utworach literackich. Odwołaj się do konkretnych przykładów.
- Biografia poety romantycznego jako tworzywo literackie. Omów na wybranych przykładach.
- Polacy w satyrze i karykaturze literackiej. Przedstaw sposoby kreowania portretów i ich funkcje.
- Rola lektur w kształtowaniu charakterów postaci literackich. Przedstaw na wybranych przykładach.
- Na wybranych przykładach z różnych epok objaśnij funkcję konwencji onirycznej w kreowaniu świata przedstawionego.
- Etos inteligentna i jego demaskacja. Przedstaw problem na wybranych przykładach.
- Tradycja literacka kontynuowana i odrzucona w literaturze dwudziestolecia międzywojennego. Omów na wybranych przykładach.
- Narrator – obserwator i uczestnik wydarzeń. Porównaj różne typy relacji między osobą mówiącą a światem przedstawionym, przywołując wybrane utwory epickie.
- Literackie formy uprawiania filozofii. Omów różne sposoby prezentowania wiedzy filozoficznej w literaturze pięknej. Odwołaj się do wybranych utworów z przynajmniej dwóch epok.
- Motyw podróży w literaturze różnych epok. Omów jego funkcję na przykładzie wybranych utworów.
- Biografia kluczem do interpretacji utworów pisarza. Przedstaw ten problem na przykładzie twórczości wybranego autora.
- Świat żydowski w oczach pisarza. Przedstaw najbardziej charakterystyczne sposoby ujęcia tego tematu na podstawie twórczości wybranego twórcy (lub wybranych twórców).
- Przedstaw różne ujęcia wizji katastroficznych w literaturze XIX i XX wieku. Odwołaj się do konkretnych utworów.
- Przedstaw różne sposoby wykorzystywania przez pisarzy tradycji ludowej. Odwołaj się do wybranych utworów literackich.
- Literatura a religia. Przedstaw różne sposoby wykorzystywania przez twórców motywów religijnych. Odwołaj się do konkretnych utworów literackich.
- Przedstaw klasycyzm jako jeden z nurtów naszej kultury. Rozwiń temat w oparciu o wybrane przykłady literackie.
- Rozmowy człowieka z Bogiem w literackim przekazie twórców różnych epok. Omów odwołując się do wybranych przykładów literackich.
- Zaprezentuj różnorodne ujęcia motywu śmierci i sposobu umierania, określ ich funkcję. Wykorzystaj wybrane przykłady z różnych epok.
- Jak rozwijała się literatura grozy? Omów i oceń ten rodzaj literatury na wybranych przykładach.
- Rola i funkcje baśni w życiu człowieka. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
- Odwołując się do wybranych dzieł literackich, omów sposób kreowania portretu Matki-Polki.
- Przedstaw rolę wizji snu i proroctwa w literaturze polskiej i obcej, odwołując się do wybranych przykładów.
- Stosunek do tradycji sarmackich w literaturze i kulturze XIX i XX wieku. Przedstaw zagadnienie na wybranym przykładzie.
- Pokaż, wykorzystując utwory literackie XIX i XX wieku – różne sposoby deformacji świata.
- Przedstaw sposób kreowania czasu i przestrzeni w wybranych powieściach XX-lecia międzywojennego.
- Odwołując się do wybranych przykładów literackich przedstaw, w jaki sposób pisarze różnych epok reagowali na bieżące wydarzenia polityczne.
- Heroizacja i deheroizacja jako sposób prezentacji bohatera w wybranych tekstach literackich. Przedstaw problem odwołując się do literatury romantycznej, Młodej Polski lub współczesnej.
- Pisarze współcześni wobec tradycyjnej kultury chłopskiej. Omów różne konwencje przedstawiania obrazu wsi na wybranych przykładach literatury XX wieku.
- Co to jest aluzja literacka? Omów na wybranych przykładach sposoby i funkcje odwoływania się utworu do innego dzieła literackiego.
- Żydzi w literaturze polskiej dwóch wybranych epok literackich (od romantyzmu do współczesności). Przedstaw sposoby kreowania portretów.
- Literackie portrety zbrodniarzy. Na wybranych przykładach przedstaw sposoby ich kreowania.
- Rozważ rolę opisów przyrody w przedstawieniu stanów emocjonalnych wybranych bohaterów literackich.
- Zanalizuj pojecie „książki kultowej” i wskaż na wybranych przykładach przyczyny zjawiska.
- Przestrzeń otaczająca bohatera literackiego jako dodatkowy sposób jego charakterystyki. Omów to zjawisko na dowolnie wybranych przykładach.
- Litwa w wybranych utworach literatury polskiej. Porównaj jej obraz na przykładach dzieł XIX i XX wieku.
- Autor jako bohater. Omów zagadnienie autokreacji w wybranych dziennikach i pamiętnikach XX wieku.
- Jaka będzie nasza przyszłość? Przedstaw, odwołując się do wybranych utworów literackich i dzieł filmowych science-fiction różne wizje świata.
- Omów funkcjonowanie mitu dzieciństwa w wybranych tekstach literackich różnych epok.
- Przedstaw funkcjonowanie motywów fantastycznych w literaturze romantycznej.
II. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI
- Nawiązania do Biblii w literaturze i malarstwie wybranej epoki. Porównaj przykłady.
- Nawiązania do mitologii greckiej i rzymskiej w literaturze i malarstwie wybranej epoki. Porównaj przykłady.
- Nawiązania do literatury antycznej w literaturze i sztukach plastycznych dowolnej epoki. Przedstaw na wybranych przykładach.
- Przedstaw ideał człowieka renesansu i jego odbicie w architekturze, rzeźbie i malarstwie.
- Zinterpretuj różne ujęcia motywu ptaka w literaturze, filmie i malarstwie.
- Awangarda literacka i malarska w pierwszej połowie dwudziestego wieku. Rozwiń zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów.
- Impresjonizm w malarstwie i literaturze dziewiętnastego wieku. Zinterpretuj analizowane przykłady.
- Skonfrontuj posługiwanie się symbolizmem jako techniką twórczą w literaturze i malarstwie wybranej epoki.
- Skonfrontuj różne interpretacje wybranego powstania narodowego w literaturze malarstwie. Odwołaj się do przykładów.
- Rozważ ujęcia motywu świętości na podstawie różnych tekstów kultury średniowiecznej i współczesnej.
- Pejzaż górski w literaturze i malarstwie. Porównaj różne sposoby jego prezentacji.
- Funkcje patosu w literaturze i malarstwie wybranej epoki (epok). Zinterpretuj wybrane przykłady.
- Skonfrontuj dzieło literackie i jego filmową adaptację. Rozważ zalety i wady ekranizowania literatury.
- Wyjaśnij na czym polega pojęcie stylu w sztuce (architektura, malarstwo, literatura – z wybranej epoki). Dokonaj interpretacji wybranych przykładów.
- Klasycyzm w literaturze i sztuce pozasłownej oświecenia. Zinterpretuj wybrane przykłady.
- Polska sarmacka a Polska współczesna. Zbadaj, posługując się przykładami z literatury i innych dziedzin sztuki, obyczaje i mentalność charakterystyczne dla obu epok.
- Literackie ekranizacje. Rozważ źródła popularności oraz wady filmowych adaptacji (na wybranych przykładach).
- Motywy powstańcze w polskiej literaturze i sztuce na przestrzeni dziejów. Omów zagadnienie, odwołując się do dowolnych dzieł.
- Wizerunek Boga we współczesnej literaturze i sztuce. Przedstaw i zinterpretuj wybrane przykłady.
- Warszawska Praga. Omów wybrane teksty kultury, ukazujące specyfikę kulturową tej dzielnicy miasta stołecznego.
- Autobiografia jako tworzywo w sztuce filmowej. Rozwiń zagadnienie, odwołując się do wybranych dzieł.
- Portret człowieka jako jednostki samotnej we współczesnym świecie – porównaj wybrane utwory literackie i filmowe.
- Symbole w poezji młodopolskiej i malarstwie dziewiętnastowiecznym. Dokonaj analizy porównawczej wybranych przykładów.
- Źródła i konsekwencje konfliktu genialnego artysty ze społeczeństwem w literaturze i filmie. Skonfrontuj ze sobą wybrane dzieła.
- Malarstwo realistyczne jako kontekst plastyczny niektórych obrazów w literaturze. Omów na przykładach.
- Sceny batalistyczne w literaturze i malarstwie. Porównaj odwołując się na przykład do „Potopu” i obrazów Matejki.
- Ukaż podobieństwa i różnice w poglądach na piękno i sztukę w starożytności i średniowieczu – na przykładzie różnych tekstów kultury.
- Hiob naszych czasów – przedstaw problematykę cierpienia w polskiej literaturze i filmie po II wojnie światowej (na wybranych przykładach).
- Niepogodzeni ze światem – zinterpretuj zjawisko, odwołując się do wybranych dzieł literackich i filmowych.
- Dokumentaryzm i paraboliczność – scharakteryzuj sposoby przedstawiania rzeczywistości na przykładzie utworów z literatury współczesnej i filmu.
- Koncepcje piękna w literaturze, malarstwie i architekturze. Analiza wybranych dzieł.
- Rozważ, jak literatura XX wieku komentuje dzieła sztuki (na wybranych przykładach).
- Współczesne wersje motywu Madonny w literaturze i sztuce współczesnej. Omów na wybranych przykładach.
- Uprzedmiotowienie człowieka jako problem w literaturze i sztuce (na przykład T. Kantor, A. Wróblewski, T. Różewicz). Omówienie i interpretacja zjawiska na wybranych przykładach.
- Współczesne interpretacje sceniczne dramatów powstałych przed rokiem 1918. Zanalizuj wybrane spektakle teatru żywego planu i/lub telewizyjnego.
- Ideał piękna w literaturze i sztuce. Przedstaw temat, odwołując się do dwóch wybranych epok.
- Malarstwo i literatura – co je łączy, a co dzieli? Porównaj sposoby kreowania świata przedstawionego w wybranych dziełach plastycznych i literackich należących do jednego nurtu estetycznego.
- Dzieło literackie a filmowe. Podobieństwa i różnice. Przedstaw problem adaptacji filmowej odwołując się do twórczości wybranego reżysera filmowego lub porównując dzieła filmowe różnych twórców.
- Sposoby ukazywania fin de siecle’u w literaturze i sztuce. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach.
- Totalitaryzm w literaturze, filmie i malarstwie. Przedstaw i omów jego rolę na wybranych przykładach.
- Heroiczny i groteskowy obraz śmierci w literaturze i sztuce. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych przykładów.
- Omów przejawy kultury masowej w literaturze, filmie i środkach masowego przekazu.
- Omów funkcje scenerii romantycznej w literaturze i malarstwie epoki. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
III. JĘZYK
- Związki frazeologiczne we współczesnej reklamie. Dokonaj interpretacji analizowanych przykładów.
- Przedstaw wpływ mitologii na słownictwo i frazeologię języka polskiego dawniej i dziś (na wybranych przykładach).
- Zaprezentuj wpływ Biblii na słownictwo i frazeologię języka polskiego dawniej i dziś (na wybranych przykładach).
- Omów funkcje związków frazeologicznych w środkach masowego przekazu. Odwołaj się do konkretnych przykładów.
- Wpływ języków obcych na polszczyznę w wybranej epoce. Rozwiń zagadnienie odwołując się do przykładów.
- Omów funkcje języka w tworzeniu groteskowego obrazu świata. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
- Porównaj różne innowacje języka poezji polskiej XX wieku.
- Rozwiń zagadnienie awansu polszczyzny potocznej w literaturze XX wieku. Przeanalizuj język wybranych utworów.
- Zbadaj sposoby oddziaływania na odbiorcę przy pomocy języka w literaturze wybranej epoki.
- Porównaj język utworów epoki romantyzmu z językiem utworów pozytywistycznych (lub współczesnych).
- Sposoby wyrażania emocji przy pomocy języka. Odwołaj się do wybranych przykładów z języka potocznego i literatury.
- Indywidualizacja języka bohaterów literackich jako sposób charakterystyki postaci. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
- Omów zjawisko zapożyczeń językowych we współczesnej polszczyźnie i rozważ ich zasadność. Odwołaj się do konkretnych przykładów.
- Funkcje gry językowej w tekście kabaretowym. Rozważ zagadnienie na wybranych przykładach.
- Rola neologizmów w tworzeniu literackiego obrazu świata. Rozważ zagadnienie na podstawie wybranych tekstów poetyckich.
- Wykaż obecność tabu językowego i omów jego funkcję w literaturze romantycznej i współczesnej.
- Etykieta językowa różnych czasów i środowisk. Zanalizuj wybrane przykłady literackie i inne.
- Dokonaj analizy języka wybranych piosenek polskich zespołów rockowych lub popowych, wyjaśnij zasadność doboru środków wyrazu.
- Zbadaj specyfikę języka publicystyki sportowej. Przedstaw i zinterpretuj wybrane przykłady.
- Język bohaterów literackich dramatu XX wieku. Przedstaw na wybranych przykładach.
- Funkcje stylizacji językowej w prozie współczesnej. Dokonaj analizy wybranych przykładów.
- Omów funkcję posługiwania się gwarą w twórczości pisarzy różnych epok – na wybranych przykładach.
- Styl publicystyczny w felietonach i reportażach. Podaj konkretne przykłady (Krall, Kąkolewski, Wańkowicz).
- Czy język współczesnych piosenek jest komunikatywny? Podaj przykłady i zinterpretuj je.
- Nowomowa w polskich powieściach „produkcyjnych” lat powojennych. Wskaż przykłady i zanalizuj je.
- Język bohaterów jednej z części powieści Reymonta „Chłopi” i współczesnego utworu (literackiego lub filmowego) o tematyce chłopskiej. Przedstaw podobieństwa i różnice.
- Przedstaw problem stylizacji językowej w powieści historycznej na wybranych przykładach.
- Omów właściwości stylu ulubionych twórców. Przedstaw na wybranych przykładach.
- Dokonaj analizy różnych odmian współczesnej polszczyzny – na przykładzie wybranego autora współczesnego.
- Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów i epok. Odwołaj się do konkretnych przykładów.
- Perswazyjne funkcje języka na przykładach tekstów propagandowych. Odwołaj się do konkretnych przykładów.
- Omów pochodzenie nazw miejscowych Twojego regionu.
- Styl potoczny jako artystyczny środek wyrazu. Przedstaw na wybranych przykładach różne sposoby wykorzystywania języka potocznego w literaturze XIX i XX wieku.
- Perswazja językowa w środkach masowego przekazu. Odwołując się do konkretnych tekstów, np. artykułu prasowego, reklamy, wywiadu TV, przemówienia, zaprezentuj najbardziej charakterystyczne formy oddziaływania na postawy za pomocą języka.
- Mowa zakochanych dawniej i dziś. Omów zagadnienie na podstawie wybranych przykładów z literatury.
- Cele i sposoby wykorzystania języka w Internecie. Omów i oceń wybrane przykłady

